دوشنبه, 11 دی 1396 ساعت 08:07

استان اصفهان

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

وجه تسمیه: استان اصفهان با مساحتی حدود 106993/6 کیلو متر مربع بین 30 درجه، 43 دقیقه تا 34 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی و 49 درجه و 36

دقیقه تا 55 درجه و31 دقیقه طول شرقی ازنصف النهارگرینویچ قرار گرفته است. این استان که درمرکزایران واقع شده از شمال به استانهای مرکزی و سمنان از جنوب به استان فارس و کهکیلویه و بویراحمد، از شرق به استان خراسان و یزد و از مغرب به استانهای لرستان و چهارمحال بختیاری محدود است. براساس نتایج سر شماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375 استان اصفهان با 888060 خانوار جمعیتی معادل 3923225 نفر داشته است که 2914874 نفر ساکن در نقاط روستائی و1294 جمعیت غیرساکن استان بوده است. براساس همین نتایج به ازای هر100نفرزن 105 نفرمرد وجود داشته. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری درسال 1375 این استان شامل 18 شهرستان 67 شهر،38 بخش و117 دهستان می باشد و مرکز آن شهر اصفهان است.

استان اصفهان که میان کوههای مرکزی ایران ودامنه های شرق زاگرس واقع شده وازچند ناحیه کوهستانی وجلگه ای به شرح زیرتشکیل یافته است:

1- ناحیه کوهستانی مغرب که شهرستانهای فریدون وفریدونشهررا شامل می شود.

2- ناحیه کوهستانی شمال شرقی وشرق که شهرنطنزنیزدردامنه بلند ترین قله کوه کرکس قرار دارد.

3- ناحیه کوهستانی اردستان که شهرستان اردستان را به وسیله دورشته کوه درمغرب ازحوزه زاینده رود ودرمشرق ازکویرلوت جدا می سازد. این ناحیه کوهستانی بوسیله یک رشته ازکوههای کم ارتفاع به دوقسمت شمالی وجنوبی تقسیم می گردد. قسمت شمالی شهرستانهای نائین، اردستان، کاشان وقسمت جنوبی شهرستان یزد را که دردامنه شیرکوه واقع شده را دربرمی گیرد.

4- قسمت جلگه ای این استان ازآبرفتهای زاینده رود بوجود آمده وبا شیب ملایمی به باتلاق گاوخونی درجنوب شرقی اصفهان منتهی می گرد.

 

سیمای اقلیمی استان:

بخش وسیعی ازاستان اصفهان را اقلیم خشک دربرگرفته است واین امربیش ازهمه معلول کم بودن باران سالانه دربسیاری ازمناطق استان وبالا بودن نرمال سالانه دما درگستره های وسیعی ازاستان اصفهان می باشد. میانگین سالانه ی بارندگی درسطح استان ازحدود80 تا360 میلی لیترمتغیراست وبه طورکلی بخش های غربی استان پرباران ترازنواحی شرق استان است. نرمال سالانه ی دمای هوا ازحدود 9 تا 3/17 درجه ی سانتی گراد تغییرمی نماید ومیانگین سالیانه تبخیرازحدود 2161 تا 3071 میلی لیتردرسطح استان نوسان دارد. عوامل اصلی درشکل گیری اقلیم های استان اصفهان را می توان مانند بسیاری ازمناطق دیگرتغییرات ارتفاع، منابع رطوبتی، عرض جغرافیائی وتأثیرتوده های هوا وسیستم های هوا شناسی دارای تأثیراتی براقلیم استان می باشند.

 

آب وهوا:

بطورکلی هوای استان اصفهان بمناسبت وجود رودها وکوههای زیاد معتدل وفصول آن منظم می باشد. میزان بارندگی دراین استان نسبتاً کم ودرنواحی کوهستانی زمستانها سرد وپربرف وتابستانها ملایم ومطبوع می باشد. ( معتدل وخشک)

 

رودها:

1- زاینده رود که ازارتفاعات زرد کوه بختیاری  درشهرکرد سرچشمه می گیرد، جهت جریان آن ازغرب به شرق است آب این رود خانه به خصوص پس ازحفرتونل کوهرنگ درکوه کارکنان به طول 160 کیلومتروبا انشعابات کوچک خود کلیه ی قراء ومزارع اطراف ان را مشروب می نماید. وسیلاب  آن به انتهای باتلاق گاوخونی منتهی می گردد. سرچشمه زاینده رود نزدیک سرچشمه نجف آباد را مشروب ودرنزدیکی آبادی جوزردان به زاینده رود منتهی می شود.

2- رود خانه های گندمان ، شمس آباد، حنا درسمیرم واقع وبه رود خانه خراسان ملحق می گردند.

3- رود خانه قبله ازکوه های جنوبی خوانسارسرچشمه گرفته وارد قسمت مرکزی شهرستان گلپایگان گشته وپس ازمشروب کردن این ناحیه وگذشتن ازگلپایگان به نام رود خانه ی لعل یاربه جریان خود ادامه می دهد.

4- رود خانه ی کرون ازارتفاعات تبله وداران وشعبه ی دیگرآن نیزازکوه صالح ومکه سرچشمه گرفته وپس ازآبیاری دهستان های اطراف خود درشمال جوزدان به زاینده رود می ریزد.

5- رود خانه مرغاب ازکوههای داران سرچشمه گرفته نجف آباد را مشروب ودرنزدیکی آبادی جوزدان به زاینده رود منتهی می شود.

6- رود خانه های ماویر، آب ونک وحنا ازشهرستان سمیرم سرچشمه گرفته وبه رود خانه خراسان ملحق می گردند.

7- رود خانه دربند ازکوه های فریدون سرچشمه گرفته وارد قسمت مرکزی شهرستان گلپایگان گشته وپس ازمشروب کردن این ناحیه وگذشتن ازگلپایگان با نام لعل یاربه جریان خود ادامه می دهد.

8- رود خانه زرچشمه درشهرستان شهرضا که ازکوه های سلطان خلیل وآئین قری سرچشمه گرفته وپس ازمشروب کردن اراضی هونجان واسفرجان به سمت جنوب شهرضا جریان پیدا می کند.

 

چشمه های:

چشمه های هراستان وبه ویژه چشمه های آب معدنی استان ها ازجاذبه های مهم گردشگری محسوب می گردند.

1- چشمه ی آب معدنی ورتون: چشمه ی اب معدنی ورتون ازدسته آب های کلروره بی کربناته وسولفاته کلسیک گرم است. ازجمله خواص درمانی استحمام دراین نوع آب ها عبارت است از: تسکین دهندگی برای دردهای عصبی ورماتیسمی. خاصیت ملین به سبب وجود سولفات سدیم درترکیب آن . درمان کم خونی به سبب وجود املاح آهن.

2- چشمه های آب سرخ فریزهند: آب چشمه فریزهند ازدسته آب های بی کربناته مخلوط با گازاست ودرمان بیماری های دستگاه گوارش، کبد ومجاری صفراوی، معده وروده ای وبیماری های تغذیه ای مؤثراست. به علت وجود آهن واملاح درترکیبات آن درازدیاد تعداد گلبول های قرمزومقدارهموگلوبین خون ودرنتیجه دردرمان انواع کم خونی نیزمؤثراست.

3- چشمه های سلیمانی فین واقع درباغ فین، 4- چشمه ی عباسی واقع درشمال نطنز، 5- چشمه ی خوراسگان درشهراصفهان، 6- چشمه ی هفتون واقع در شهرستان اصفهان، 7- چشمه ی راهروان درشرق اصفهان، 8- چشمه ی لادژخمینی شهروچشمه ی منظرواقع در16 کیلومتری اصفهان – خمینی شهر، 9- چشمه ی نبی وچشمه ی ملاد واقع در10 کیلومتری شمال اصفهان جنب کوه سید محمد، 10- چشمه ی حقی، گارسون، تیزاب وآب گلستان کوه خوانساردر135 کیلومتری اصفهان، 11- چشمه ی آبشارشاه در82 کیلومتری اصفهان – شهرکرد، 12- چشمه ی امیدشرق در7 کیلومتری خونسار، 13- چشمه ومزرعه توتستان گردونه ی ملا احمد واقع در 80 کیلومتری اصفهان – نائین.

 

گردشگاه های طبیعی:

استان اصفهان ازنظرجلب گردشگریکی ازغنی ترین شهرهای ایران است که ازدوران های مختلف تاریخی آثارزیادی دراین شهرباقی مانده، البته بیشترین این ابنیه مربوط به دوره ی سلاجقه وصفویه است. دراصفهان علاوه برآثاروابنیه، رود خانه ی زاینده رود عامل دیگری برای جلب گردشگرداخلی وخارجی است. چه درداخل اصفهان چه درخارج آن مناظربدیع وتفرجگاه های زیبائی است درداخل شهربا ایجاد پارک ( پارک بوستان، پارک ملت، وآئینه خانه وغیره...) برزیبائی رود خانه اضافه شده است.

1- آبشارسمیرم: این آبشاردر4 کیلومتری شرق سمیرم قراردارد وارتفاع آن 35 متراست.

2- آبشارکرد علیا: این آبشاردر90 کیلومتری غرب اصفهان ودرارتفاعات دالانکوه قراردارد.

3- آبشارشالورا: این آبشاردر65 کیلومتری غرب اصفهان ودرنزدیکی روستای چرمهین قراردارد.

4- آبشارآب ملخ: این آبشاردرغرب روستای آب ملخ ودرفاصله ی 60 کیلومتری شهرسمیرم قراردارد.

5- آبشار تخت سلیمان: این آبشاردرسمت دیگررشته کوه دنا، یعنی جبهه شمالی آن قراردارد ودرعین زیبایی ازخطرناک ترین آبشارهای ایران محسوب می شود.

6-  آبشارخضر: زیبائی این آبشارهمواره باعث جذب گردشگرمی گردد.

 

غارها:

1- غار نیاسر کاشان: از عجایب و نوادر آثار باستانی است.

2- غار آهکی علویجه: مساحت این غار100 مترودارای استالاگمیت واستالاکتیت های زیبایی است.

3- غار کوکولویا کیلیمیلی: واقع درکوه های پیربکران در15 کیلومتری غرب اصفهان قراردارد.

4- غار کلهرود: این غاردرفاصله ی 85 کیلومتری شمال شهراصفهان دردامنه کوه های کرکس قراردارد وطول آن درحدود 100 متراست.

5- غار شکر شاه: این غاردر30 کیلومتری جاده ی شهررضا – سمیرم قراردارد.

6- غار شاه قنداب: این غاردرجنوب شرقی شهرضا واقع شده است.

7- غار قهرمان: این غاردر12 کیلومتری باختراصفهان درنزدیکی همایون شهرقراردارد وبایستی ازیک دیوار6 متری با وسائل فنی صعود کرد. دهانه غاربا بلندی 10 پهنای 5 متربه سوی باخترگشوده شده است.

 

گردشگری :

منطقه ی نمونه ی گردشگری بین المللی: 1- دریاچه ی نمک درشهرستان آران وبیدگل؛ 2- کویرمرنجاب درشهرستان آران بید گل؛ 3- ناژوان درشهرستان اصفهان؛ 4- کلاه قاضی درشهرستان اصفهان؛ 5- تالاب گاوخونی درشهرستان اصفهان.

منطقه ی نمونه ی گردشگری ملی: 1- گلستان کوه درشهرستان خوانسار؛ 2- سرچشمه ی خوانساردرشهرستان خوانسار.

منطقه ی نمونه ی گردشگری محلی: 1- روستای گلهرود درشهرستان برخوارومیمه؛ 2- سه درشهرستان برخوارومیمه؛ 3- سد خیمران درشهرستان تیران وکرون؛ 4- مرغاب درشهرستان تیران وکرون؛ 5- چشمه ی احمد رضا درشهرستان تیران وکرون؛ 6- دریاچه درشهرستان چادگان؛ 7- چشمه ی لادوردرشهرستان خمینی شهر؛ 8- سد حنا درشهرستان سمیرم، 9- آب ملخ درشهرستان سمیرم، 10- پادنا وچشمه ی بابا زرنگ درشهرستان سمیرم؛ 11- ونک درشهرستان سمیرم؛ 12- بی بی سیدان درشهرستان سمیرم؛ 13- چهل چشمه درشهرستان سمیرم؛ 14- زیدبن علی درشهرستان سمیرم؛ 15- چشمه ی دیزج درشهرستان سمیرم؛ 16- علی همگین درشهرستان سمیرم سفلی؛ 17- بود جان درشهرستان سمیرم سفلی؛ 18- زرچشمه درشهرستان شهرضا؛ 19- اسفرجان درشهرستان شهرضا؛ 20- هونجان درشهرستان شهرضا؛ 21- کهرویه درشهرستان شهرضا؛ 22- دره ی بید بالا درشهرستان فریدون؛ 23- نهرخلج درشهرستان فریدون؛ 24- آبشارپونه زاردرشهرستان فریدون شهر؛ 25- جغیورت درشهرستان فریدون شهر؛ 26- پیست اسکی درشهرستان فریدون شهر؛ 27- مسیررود خانه درشهرستان فلاورجان؛ 28- پل بابا محمود درشهرستان فلاورجان؛ 29- نیاسردرشهرستان کاشان؛ 30- قمصردرشهرستان کاشان؛ 31- برزک درشهرستان کاشان؛ 32- روستای گردشگری نشلج درشهرستان کاشان؛ 33- محورکوجری درشهرستان گلپایگان؛ 34- چرمهین ( شالولاک) درشهرستان لنجان؛ 35- ورنامخواست درشهرستان لنجان؛ 36- باغ بهادران درشهرستان لنجان؛ 37- برنجگان درشهرستان لنجان؛ 38- حوض ماهی درشهرستان مبارکه؛ 39- دیزیچه درشهرستان مبارکه؛ 40- آبگرم درشهرستان نائین؛ 41- گرمه درشهرستان نائین؛ 42- عروسان درشهرستان نائین؛ 43- کویرمصردرشهرستان نائین؛ 44- کاروانسرای هسنیجه درنجف آباد؛ 45- روستای دماب درشهرستان نجف آباد؛ 46- سایت کویرنوردی درشهرستان اردستان؛ 47- محورابیانه درشهرستان نطنز؛
48- امامزاده درشهرستان اردستان؛ 49- جبل درشهرستان اردستان؛ 50- قمشلودرشهرستان تیران وکرون؛ 51- گشته درشهرستان نطنز؛ 52- سد گلپایگان درشهرستان گلپایگان؛ 53- پائین سد درشهرستان چادگان.

جاذبه های توریستی: این استان وبه ویژه شهراصفهان گذشته ازجایگاه خاص طبیعی، جغرافیائی، صنعتی واقتصادی، ازلحاظ تاریخی وفرهنگی نیزازغنی ترین مناطق کشوربه شمارمی رود. استان اصفهان برپایه ی پژوهش های باستان شناسی وحفاری هایی که درنقاط گوناگون آن ازجمله تپه های سیلک واریسمان انجام شده است. محل زیست انسان ماقبل تاریخ ویکی ازنخستین مراکزفرهنگی بشربوده است. به شهادت مدارک موجود، ازهزاره ی پنجم پیش ازمیلاد مسیح مردمی دراستان اصفهان می زیسته اند که بی تردید بعدها درساختاراجتماعی، فرهنگی وحتی ترکیب نژادی مهاجران آریایی تأثیری به سزا داشته اند. پیشینه ی کهن این منطقه سبب شده که آثارتاریخی بسیاری ازادوارواعصارگذشته وبه خصوص دوره های سلجوقی وصفوی دراین استان به یادگاربماند که به علت همین مسأله اصفهان ازلحاظ جهانگرد ومسافرداخلی وخارجی موقعیت ویژه ای را به خود اختصاص داده است. به جزاین رشته کوه های سرسبزوبا صفا، غارهای زیبا، دشت های همواروچشم نوازنواحی کویری با مناظری بدیع ، رود های جوشان، چشمه های آب معدنی وآب گرم ، اب وهوای معتدل ومفرح ومناطق ییلاقی دل گشا جلوه ای خاص به این استان بخشیده است واهل ذوق به این سبب ازآن به عنوان استان چهارفصل یاد کرده اند.

 

فهرست اسامی مهم ترین آثار تاریخی:

1- مسجد جامع عباسی ( مسجد امام)؛ 2- مسجد جمعه اصفهان؛ 3- مسجد شیخ لطف الله؛ 4- عمارت علی قاپو؛ 5- کاخ چهل ستون؛ 6- پل خواجو؛ 7- پل وردیخان(سی وسه پل)؛ 8- منارجنبان؛ 9- مدرسه ی امام جعفرصادق؛ 10- پل شهرستان؛ 11- کلیسای وانک؛ 12- میدان نقش جهان(میدان امام)؛ 13- موزه ی تاریخ طبیعی اصفهان؛ 14- موزه ی چهل ستون؛ 15- کاخ هشت بهشت؛ 16- مزارشهید آیت الله اشرفی اصفهانی؛ 17- آرامگاه سهراب سپهری؛ 18- آرامگاه بابا افضل کاشانی؛ 19- آرامگاه ملاحسن کاشانی؛ 20- مسجد حاجتگاه ابیانه؛ 21- مدرسه ی چهارباغ(مدرسه ی سلطانی یا مدرسه ی مادرشاه)؛ 22- آرامگاه صائب تبریزی.

 

موزه تاریخ طبیعی:

موزه ی تاریخ طبیعی اصفهان ازجمله موزه های تاریخ طبیعی ایران وجهان است که درزمینه های گیاه شناسی، زمین شناسیف جانورشناسی وجغرافیای طبیعی فعالیت دارد. موزه ی تاریخ طبیعی اصفهان شامل کتابخانه، کارگاه ترمیم وتولید چند سالن نمایشی می باشد. 1- سالن نمایشی 2- سالن جانوران بی مهره : دراین سالن نحوۀ رده بندی وآشنایی با جهان حشرات، بازسازی آموزشی نرم تنان، مرجانها، صدفهای کمیاب وزیبای اقیانوسهای کبیرواطلس وپروانه های سحرآمیز، بسیارجالب ودیدنی هستند. تنوع وگوناگونی رنگ واندازۀ صدفها نیزتوجه هربیننده ای را به خود جلب می کند. 3- سالن گیاه شناسی : دراین سالن انواع گیاهان گلدار، بدون گل، دارویی وصنعتی جای گرفته است. درداخل ویترینهای این قسمت انواع گیاهان دارویی 0 سنتی وصنعتی ایران قراردارد. درگوشه ای دیگر، نمونه ای ازگیاهان خارج ازایران به طریقۀ علمی رده بندی شده است. 4- سالن زمین شناسی: دراین سالن انواع واقسام سنگها وجود دارد. سنگهای معدنی، رسوبی، آذرین، دگرگونی صنعتی، زینتی، کریستالهای جذاب وخیره کننده وخلاصه کلیه مواد تشکیل دهندۀ پوستۀ جامد زمین. سنگواره های دریایی دورانهای گذشته، از580 میلیون سال قبل تا کنون نیزدراین سالن یافت می شود. دراین میان مجموعه ای ازسنگواره های کمیاب وارزندۀ ایران ومولاژهای بازسازی شدۀ فسیلهای خارج ازکشور، ازویژگی خاصی برخورداراست. 5-  سالن جغرافیای طبیعی ونقشه ها : پنجمین بخش ازموزه تاریخ طبیعی اصفهان است. دیوارهای این سالن پوشیده ازنقشه های جغرافیایی است. 6- سالن جانوران مهره دار: این سالن، حیوانات مختلفی قراردارند که درلحظه اول برای هربیننده تداعی یک محیط طبیعی را می کنند. درسالن موزه، می توان انواع ماهیان، دوزیستان، خزندگان، پرندگان وپستانداران را پیدا کرد. این جانوران به صورت رده بندی وبازشناسی محیط زندگی درمعرض نمایش گذاشته شده اند. درویترین های سالن مهره داران هرنوع مهره داری اعم ازمفید، مضر، اهلی، وحشی، دریای وکویری دیده می شود. تعداد بسیاری ازاین حیوانات توسط متخصصان تاکسیدرمی شده اند.

 

آداب ورسوم:

زبان اکثرمردم اصفهان به زبان فارسی وبا لهجه های محلی اصفهانی، نائینی، نطنزی، کاشانی و... سخن می گویند. یهودیان بین خودشان به زبان عبری وارمنی ها با یکدیگربه زبان ارمنی صحبت می کنند. بختیاری های شهراصفهان به گویش لری سخن می گویند. شماری اززرتشتیان اصفهان به زبانهائی که آمیخته ای اززبان فارسی دری وفارسی معاصراست، سخن می گویند. خوربه دلیل دوربودن ازآبادی های بزرگ همسایه خود گویش منحصربه فردی دارد که پاره ای ازواژگان آن، بازمانده ی فارسی باستان ودوره هخامنشیان است. گویش خوانساری نیزدراصل یکی ازشاخه های زبان فارسی پهلوی بوده اما امروزه در اثر گسترش فارسی معاصر، اندک اندک منسوخ شده وتنها واژگان واصطلاحاتی اززبان قدیم به یادگارمانده است. به طورمثال استفاده ازنام آواها به جای اسامی قراردادی: مثلاً کاربرد کلمه ی « اشنیزه » برای اشاره به عطسه و« کوکو » به جای سرفه . همچنین درباره ی بعضی واژگانی که امروزه صورت عربی آنها به کارمی رود ازنام باستانی آنها به کارمی رود ازنام باستانی آنها استفاده می کنند. مانند پریه یا پره به جای فریدن، خوانساری ها به جای این ترکیب واژگان نیزابتکاراتی به خرج داده اند وازریشه ی واژگان فراموش شده جملاتی ساخته اند که برای بیان آن ها درفارسی معمولی دوسه برابرواژه بایستی به کاررود. مثلاً « کد برانی » یعنی به چه دردم می خورد یا « چد گنا » یعنی چه اتفاقی برایت می افتد.

نژاد: ایرانی/ فارس - بیشترمردم این تیره مسلمان هستند وشماری زردشتی نیزدرمیانشان زندگی می کنند. نیاکان آن ها آریایی هایی بوده اند که درگذشته های دورازفلات سیبری یا دامنه ی کوهستانی قفقازبه سوی ایران وکوهستان مهاجرت کرده اند. بعضی ازاین پژوهشگران براین باورند که نسب این تیره درگذرزمان با اقوام عرب ، ترک ومغول آمیزش کرده ونژاد خالصی ندارند. البته گفته می شود زردشتیان اصفهان برباورهای خود وازدواج های درون قومی شان ازاین آمیختگی نژادی مصون مانده اند. اکثراین زرتشتیان درداران ازتوابع شهرستان فریدن زندگی می کنند وبیشترآداب ورسوم آبا واجدادی خود را حفظ کرده اند وحتی پاره ای ازواژگان آنان همانند واژگان منسوخ زبان فارسی دری است.

عرب: اعراب اصفهان به فرمان نادرشاه افشارازخراسان به این منطقه کوچانده شدند. شماری ازآن ها به فریدن آمدند ودرروستا های حومه ی آن ساکن وبه کشاورزی مشغول شدند.

یهود: درقرن ششم پیش ازمیلاد بخت النصر، سلطان بابل به فلسطین یورش برد وپس از تصرف وویرانی شهراورشلیم یهودیان ساکن آن شهررا به اسارت گرفت وبه بابل برد. پنجاه سال بعد پس ازتصرف بابل توسط کوروش کبیراویهودیان دربند را آزاد کرد. شماری ازآنان به اورشلیم بازگشتند وگروهی دیگربه ایران مهاجرت کردند ودرپیرامون شهرها ازجمله اصفهان ساکن شدند. بسیاری ازخانواده ها ی یهودی اصفهان طی نیم قرن اخیرمهاجرت کرده وگروه های اندکی ازآن ها درکوی جوباره اصفهان ساکن هستند.

آتش افروزی وجل جلانی – نطنز: در نطنز و آبادی های آن رسم است که درشب های هفدهم وهجدهم ونوزدهم دیماه بچه های آبادی به چند دسته می شوند و هردسته به طرف یکی ازتپه ها وبلندی های آبادی می روند وبوته وخاروهیزمی را که ازپیش جمع کرده اند آتش می زنند به طوری که شعته های آتش سرتاسرآبادی را روشن کند زیرا معتقدند این آتش افروزی شگون دارد وروشنائی هرچه بیشتربه سردرخت ها برسد وبتابد آن سال میوه وسردرختی بیشترمی شود وآفت درختان را ازبین می برد. بعضی ها به نیت اینکه درختان میوه ثمربیشتری دهند به قبرستان می روند ومقداری سنگ های کوچک وبزرگ ازمحوطه ی گورستان جمع می کنند وبه شاخه های درخت می آویزند وبرهرشاخه ای سنگی ومعتقدند درخت باربیشتری وبهتری می دهد. اما درافروختن آتش اثرفراوانی است. ازاین روازچند روزپیش بوته وهیزم وخارجمع می کنند تا شعله های آتش سربه آسمان بکشد.

چون آتش های خاموش شد وهوا را دوباره تاریکی فرا گرفت به ده برمی گردند وبه یک نفرازمیان خودشان که ازدیگران زرنگتراست یک توبره ی بزرگ می دهند وبه حالت اجتماع به درخانه ها می روند. این دسته ها گاهی ممکن است درراه به هم بخورند. اگردودسته یا چند دسته با هم روبروشدند مانند خروس جنگی به هم می پرند ومرافعه می کنند تابرتری وزورمندی خود را نشان داده باشند. هنگامی که خواستند ازمیان بچه ها یکیشان که صدایی خوش ورسا داشته باشد واشعارجل جلانی را خوب بداند این اشعاری می خواند وبقیه درجواب او« هوی » می کشند. درکاشان وآبادی های آن نیزماه ها را سی روزحساب می کنند بدین سبب درمحلات وآبادی های آن این طریق محاسبه را به کاشی ها منسوب می دارند وبرای جشن شب اول اسفند با هم قرارمی گذارند که مطابق همین حساب جشن بگیرند. مثلاً همسایه به همسایه وقوم وخویش ها به یکدیگرمی گویند امسال اسفند کاشی ها را اسفند بگیریم یا به حساب ماه های خورشیدی عمل کنیم؟ ازیکماه تا چهل روزپیش ازاسفند با هم قرارمی گذارند وهمدیگررا خبرمی کنند که دریک روزویک شب همه ی اهل آبادی شب اسفند بگیرند.

در مرق کاشان برای زمستان تقسیم بندی مخصوصی دارند: ده روزاول زمستان وچهل روزبعد ازآن را چله ی بزرگ وبیست روزبعدی را چله ی کوچک می دانند وبه ده روزبعد « امن وبهمن » می گویند. ازده روزباقی مانده هم هفت روزش سرما پیرزن وسه روزش « سرما عجوزه» است. درجوشقان استرک کاشان هم چله ازدهم دیماه شروع می شود وتا بیستم بهمن ماه ادامه دارد این چهل روزرا به چهارقسمت کرده اند که هرقسمت ده روزاست وهرده روزنامی دارد: ده روزاول را چله ی بزرگ یا چله ی قوس می نامند. ده روزدوم را چله ی کوچک وده روزسوم را چله ی بزرگ وده روزچارم را چله ی چولا می نامند. دراین مدت بنا به رسم محل برزگران به خانه ی مالک می روند وبرف بام ها را پائین می کشند ودرآن روززن ارباب آش هوا می پزد تا بعد ازروییدن برف ها این آش داغ ، آنان را گرم کند.

درسینقان اردهال رسم است که باید مردم درشب اسفند چلووخورش اسفناج بخورند. درروزاسفند هم اهالی باید آش همه چیزکه معروف به آش هفت سین است بخورند. این آش را ازماش وعدس وجو پوست کنده، نخود ولوبیا، مغزگردو، ترشاله چغندرقند وپیازداغ درست می کنند. اما هفت سین آش ازاین قبیل است: سنگک، سبزی، سیرابی، سنجد، سیر، سرکه، این ها را دریک دیگ بزرگ مسی می ریزند وبارمی کنند ومی پزند وظهراسفند می خورند. حتی به بچه ها ی شیرخواره هم یک قاشق ازاین آش را می دهند. چون که اعتقاد دارند خوردن آن شگون دارد. کسانی هم که نامزد دارند باید برای نامزدشان اسفندی بفرستند. اسفندی عبارتست از: چند قواره پارچه، مقداری برنج، روغن، شیرینی،  اسفناج. این چیزها را دریک مجمعه می گذارند وباسازودهل به خانه ی عروس می فرستند.

شب نشینی در نطنز: مردم خیلی به شب نشینی علاقه دارند واین دید وبازدید ها وشب نشینی ها بین همسایگان ومردمی که با یکدیگرخویش ودوست هستند برگزارمی شود واکثراً بعدازشام به شب نشینی می روندف فقط وقتی برای شام می روند که آنان را دعوت کرده باشند. اماشب نشینی اصلاً دعوتی نیست چونکه هرخانواده ای ازماه ها پیش وازتابستان برای پذیرایی ازمهمانان خود تهیه دیده وآجیل وشبچره فراهم کرده است. کسی که می خواهد به شب نشینی برود اول شب بعد ازخوردن شام به پسرکوچکش می گوید : توبروخانه ی فلانی اگردیرکردی مامی دانیم خانه است ، آنوقت می آییم. زود بیا تا ما نیاییم. پسرهم همین کاررا می کند. گاهی هم هنگامی که درکوچه وبازارهمدیگررا می بینند قرارومدارشب را می گذارند ومی گویند: ما شب می آییم خانه ی شما شب نشینی جائی نروی. طرف هم جواب می دهد بفرمایید قدمتان روی چشم . بعضی اوقات هم بدون خبرمی روند. وقتی می خواهند به شب نشینی بروند همه با هم می روند. معمولاً کسی درخانه نمی ماند مگراینکه مریض داشته باشند. چون درنطنز دزد نیست واگرهم مال کسی دزدیده شود به قول معروف مشت رزد زود بازمی شود کافی است یک نفرببیند که فلان کس به خانه ی دیگری رفته وچیزی برداشته باشد همین دیدن کافی است که خبردرآن محل بپیچد. اگرراه دورباشد زود حرکت می کنند واگرنزدیک باشد کمی دیرترومعمولاً تا آخرهای شب می نشینند. مردم نطنزدرشب های زمستان زود شام می خورند زیرا که می خواهند به شب نشینی بروند یا کسی به خانه شان می آید.   آجیل ها عبارتست ازجزقند، ترشله، پرهلگ، هسته یشیرین، مغزبادام، مغزگردوی نمک کرده، یا بی نمک وخام ویا بوداده یا بونداده که بیشتربوداده می خورند ومی گویند بونداده اش خوب نیست وانسان دچارکرم معده می شود.

اسبندی کاشان: مردم کاشان و آبادی های آن ماه های سال را سی روزحساب می کنند ویک سال را سیصد و شصت روزوحساب پنج روزباقی مانده را جدا گانه نگه می دارند وآن را پنجه می دانند که برای آن آئین ورسم خاص دارند. پس به این حساب بیست وپنجم بهمن ماه تقویم رسمی شب اول اسفند است که آن را شب اسپند رعیتی یا زراعتی می نامند وعقیده دارند که هرساله ده پانزده روزقبل ازرسیدن ماه اسفند باد معتدلی می وزد که به آن باد «اسبند» می گویند وآن را پیک بهارمی دانند ومعتقدند با فرارسسیدن اسفند دیگرکمرسرما می شکند ودربهار وعید نوروزهوا معتدل می شود. درشب لسفند دکان دارها دکان های خود را چراغانی می کنند، آرایش دکان های سبزی فروشی خیلی زیبا است. سبزی فروش ها ریشه ی پیازچه وتربچه ها را با رنگ های آبی وزرد وسبزوقرمزرنگ آمیزی می کنند وآن ها را با رنگ های شاد وزنده به طرززیبایی برصفحه وسکوی دکان می چینند ومنظره ی زیبایی می سازند. بنکدارها با چیدن کپه های برنج وعدس ونخود ولوبیا وماش وکشمش های پلوئی وتخم مرغ رنگ کرده بساط خود را رنگین ومزین می کنند. آجیل فروشان برای « اسبندی» آجیل آچاردرست می کنند زیرا که خوردن آجیل آچاریا آجیل ترش که با آبلیموآن را ترش وبا گل رنگ وزرد جوبه معطروخوش رنگش می کنند، ازمراسم اسفندی است وشب اسفند دکان های آجیل فروشی خیلی شلوغ است. خلاصه پیشه وران ودکانداران شهرکاشان بازارچه وبازاررا آذین بندی می کنند تا درشادی مردم شریک شده باشند.

اهالی کاشان در شب اسفند زودتر از شب های دیگر چراغ خانه هاشان را روشن می کنند و برای شام هم حتماً پلومی پزند که تا سال دیگرهمین وقت اجاق خانه شان روشن باشد. دراین شب غذای خانواده چلوماهی دودی یا چلوبا کوکواست یا کشمش پلومی خورند یعنی یکی از این پلوها باید درسفره شان باشد. همچنین شگون می دانند که پنیروماست برسفره بگذارند. بعضی ها یک خورش قدیمی درست می کنند که اسم آن نتاریا نصاراست سرسفره هم هفت سین مانند: سیر، سرکه، سماق، سمنو، سیب، سنجد، سبزی، سنگک می چینند. همانطورکه عده ای ازمردم چلوماهی می خورند عده ای دیگرمی گویند اگردراین شب ماهی پلوبپزند ازمایه خورده اند ازاین جهت بیشترچلوقرمه سبزی می خورند که همیشه سرسبزوشاد وخرم بمانند. اعتقاد دارند که درشب اسفند نباید تخم مرغ خورد وباید آن را درخانه نگاه داشت دراین شب افراد خانواده تخم مرغ های تازه را کف دستشان می گیرند ومی گویند : این مایه است وامسال سرمایه ی بیشتری خواهیم داشت. بعد ازخوردن شام شب اسفند، شبچره می آورند. شبچره عبارتست از: آجیل، پرتغال، لیمو، سیب وهندوانه بخورند تا ازگزند عقرب های کاشان درامان بمانند.

گلاب گیری در قمصرکاشان: دراطراف دنا جنگلهای بلوط به زیبایی تمام تنک وپرپشت درزمینه تپه ها وکشتزارهای سبزدیم کاری یا شنی وسنگی به نحوی چشم نوازجای گرفته اند وزمزمۀ چشمه سارها، آوازپرندگان وهوای سبک وپاکیزه چنان است که انسان ازخود بی خود می شود. روستای خفرشاید پردرخت ترین روستا درتمام ایران باشد. آنقدردرخت تبریزی، صنوبر، سپیدارودرختان میوه ازگونه های مختلف دارد. روستای آب ملخ درسمت غرب وشمال غرب رشته کوه 60 کیلومتری دنا که به قولی 20 قله بالای 4 هزارمتردارد، درته دره پرشیب به فاصله 7 کیلومتری جاده آسفالته با باغهای بادام وپرچین هایی ازنسترن زرد خوشبودرانتظارمان بود. آبشارزیبای تخت سلیمان، یا تفرجگاهی به همین نام درفاصله تقریبی 45 دقیقه را پیمایی ازروستای آب ملخ وعبورازرود خانه خشمگین وپرآب انتظارما را می کشید ووقتی ازسرکنجکاوی به بالای آبشارراه یافته وچشمه ای را که آبشاررا تغذیه می کند، پیدا کردیم، کوهنوردی به گردش مصنوعی تبدیل شد. درقمصرهرچه هست درخت وسبزی وگل است دران منطقه هرسال 500 هزارتن گل تولید می شود که درمدتی کوتاه دربیش ازهزارودیگ توسط گلابگیران سنتی به گلاب وعطرتبدیل وروانه بازارمی شود.

 

پوشش گیاهی:

به جزحوزه ی زاینده رود بقیه منطقه به علت دارا بودن اقلیم های خشک ونیمه خشک دارای پوشش گیاهی کمی می باشند، زیرا فلات داخلی ایران که استان اصفهان هم جزء آنست با بارندگی سالیانه درحدود 110 میلی لیترودمای متوسط سالانه درحدود 110 میلی لیترودمای متوسط سالانه درحدود 15 درجه سانتی گراد و1600 مترارتفاع ازسطح دریا، به عنوان یک منطقه نیمه بیابانی وبیابانی شناخته شده است وبا زمستان های سرد وتابستان های گرم، منطقه ای خشک ارزیابی می شود. به سبب تبخیرزیاد دراین منطقه کمترمناطق جنگلی دیده می شود اما درمنطقه مرتفع غربی نظیراستان چهارمحال وبختیاری وکوهرنگ وزرد کوه کم وبیش پوشش جنگلی وجود دارد.

 

رستنی ها:

درختان گز، تاغ؛ ون، زبان گنجشک، گیاهان دارویی: گل ختمی، خاکشی، پوشش گیاهی چندانی برای چرای دام ندارد.

 

محصولات:

میوه های دانه دار: سیب، گلابی، به.

میوه های هسته دار: آلبالو، گیلاس،(تک دانه مشهد)، گوجه، آلو، هلو، زرد آلو، وقیسی، شلیل.

میوه های دانه ریز: انگور (بیدانه کشمشی، عسگری، یاقوتی)، توت درختی،

میوه های خشک: پسته (اوحدی، احمد آقایی، کله قوچی، اکبری)، بادام، گردو، فندق، سنجد.

میوه های سردسیری: عناب.

میوه های نیمه گرمسیری: خرما ( مضافتی)، انجیر، انار، خرمالو، زیتون. گیاهان دارویی، زیره سبز، رازیانه، روناس، زعفران، گلستان، غیرمثمر.

 

سوغات:

عرقیات گیاهی، گلاب قمصر، گز، سوهان، پشمک، پولکی، گلابی.

 

غذاهای محلی:

بریانی، آش هفت قلم، آش حبوبات، آش شلغم، آش جو، آبگوشت عدس، آبگوشت اسفناج، سوپ لپه، اشکنه اصفهانی، خوراک دست پیچ، کباب کدو، رشته شیر، تاس کباب، دمپختک ماش، سگمات، قیمه ریزه، شامی هویج، خورش ماست ...

 

جانوران:

آهوی جی بر، بزکوهی، گرگ، روباه ، شغال، کبک

 

اقتصاد:

برقالی بافی ، مرغداری ، و کشاورزی استوار است. 

خواندن 751 دفعه آخرین ویرایش در دوشنبه, 11 دی 1396 ساعت 10:20
محتوای بیشتر در این بخش: « استان اردبیل استان ایلام »

ساز سفر پاسارگاد

وب سایت اطلاع رسانی گردشگری فکر سفر

کلیه حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به مجموعه ساز سفر پاسارگاد می باشد.