چهارشنبه, 26 مهر 1396 ساعت 10:10

امامزاده سید حمزه ( استان آذربایجان شرقی )

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

صاحب‌ کتاب‌ «روضات‌ الجنان‌ و جنات‌ الجنان‌» شکوه‌ و زیبایی‌ و بلندی‌ بنا را تعریف‌ کرده‌ و گنبد و عمارت‌ مقبره‌ را «از کمال‌ ارتفاع‌ با آفتاب‌ برابر» ستوده‌ است.

سید حمزه‌، که‌ در دربار غازان‌ خان‌ از جایگاه‌ ویژه‌ای‌ برخوردار بوده‌ در سال‌ 714 هـ ق‌ به‌ دست‌ مغولان‌ کشته‌ شد و در بنایی‌ که‌ میرزا ابوطالب‌ - وزیر آذربایجان‌- در همان‌ سال‌ بر آرامگاه‌ وی‌ احداث‌ کرده‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شد. آنچه‌ امروز از بقعة‌ سید حمزه‌ باقی‌ مانده‌، صحن‌ نسبتاً وسیعی‌ است‌ که‌ در سمت‌ جنوب‌ آن‌، مقبره‌ قرار گرفته‌ و در سمت‌ شرق‌ و شمال‌ آن‌، حجرات ‌و مدرس‌ هایی‌ است‌ که‌ از ده‌ ها سال‌ پیش‌ متروک‌ مانده‌ و به‌ امانتگاه‌ اموات‌ تبدیل‌ شده‌ و در تعمیرات‌ سال‌های‌ 1333 – 1334هـ.ش‌ که‌ از محل‌ اوقاف‌ ظهیریه‌ به‌ عمل‌ آمده‌ دوباره‌ به‌ حجره و اقامتگاه‌ طلاب‌ علوم‌ دینی‌ تغییر صورت‌ داده‌ است. این‌ بقعه ‌گنبد بلندی‌ دارد. طاق‌ زیرین‌ گنبد آیینه‌ کاری‌ شده‌ و بر دور آن‌ کتیبه‌هایی‌ که‌ مشتمل‌ بر تاریخ‌ می‌باشد نوشته ‌اند. اصل‌ بقعه‌،مقبره کوچکی‌ است‌ که‌ تقریباً چهار ذرع‌ طول‌ و سه‌ ذرع‌ عرض‌ دارد حجره جدا گانه‌ای در سمت‌ غربی‌ آن‌ بوده‌ که‌ بین‌ مقبره‌ و آن‌ حجره‌ دیواری‌ فاصله‌ بوده‌ است. و ضمناً قبر میرزا محمد ابراهیم‌ وزیر، در دهلیز سرداب‌ واقع‌ است‌ و اسم‌ آن‌ مرحوم‌ در دو سوی‌ دری‌ که‌ به‌ گنبد داخل‌ می‌شود، نوشته‌ شده‌ است. در ترکیب‌ فعلی‌ بنا، نمونه ‌هایی‌ از حجاری‌ و کاشی کاری‌ پیشین‌ به ‌چشم‌ می‌خورد که‌ از نمونه‌های‌ بسیار جالب‌ حجاری‌ آن‌ طاق مرمرین صحن سر در مدرسه است که از چهار قطعه مرمر بزرگ تشکیل یافته است. پایه‌های‌ طاق‌ از سنگ‌ مرمر ساده‌ای هستند که‌ به‌ جای‌ نمونه‌های‌ اصلی‌ گذاشته‌ شده‌اند. در پیشانی‌ این‌ طاق‌ از دو سو به‌ طور متقابل‌ به‌ خط‌ ثلث‌ عالی‌ آیه شریفه «ادخلوها بسلام‌ آمنین‌» و در زیر هریک‌ از آنها در میان‌ ترنج‌ عبارت‌ «یامفتح‌ا‌لابواب‌» به‌ طور برجسته‌ کنده‌ شده‌ است‌. در نوک‌ ترنج‌ ها، یک‌ ختایی‌ کوچک‌ و در اطراف‌ آنها اسلیمی‌ هایی‌ دیده می شوند. در کرانه ‌های‌ طاق‌ در جانب‌ شرقی‌ و غربی‌ خطوط‌ نستعلیق‌ حک‌ گردیده‌ که‌ با یک‌ رشته‌ اسلیمی‌ زیبا تزئین‌ یافته‌ است. عرض‌ این‌ طاق‌، 183 و بلندی‌ قسمت‌ اصلی‌ آن‌ 120 سانتی‌ متر است‌. بالای‌ طاق‌ سر در نیز، سنگ‌ نوشتة‌ مرمرینی‌ نصب‌ شده‌ که‌ مربوط‌ به‌ زمان‌ ناصرالدین‌ شاه‌ قاجار است‌ و حکایت‌ از تعمیر این ‌بقعه‌ به‌ سال‌ 1279 هـ ق‌ دارد. به‌ طاق‌ مرمرین‌ در ورودی‌ بقعه‌ که‌ نمای‌ شمالی‌ آن‌ یکی‌ از شاهکارهای‌ حجاری‌ دورة‌ صفویه‌ به‌ شمار می‌رود نوشته‌هایی‌ با تزئین‌ اسلیمی‌ و ختایی‌ و گیاهی‌ دیده‌ می‌شود. در قسمت‌ پایین‌ هر یک‌ از پایه‌های‌ طاق‌، یک‌ ترنج‌ قندیلی‌ گلدار تعبیه‌ گردیده ‌که‌ در داخل‌ ترنج‌ سمت‌ راست‌، عبارت‌ «میرزا محمد ابراهیم‌ وزیر آذربایجان‌» به‌ طور برجسته‌ حجاری‌ شده‌ است‌ و نشان‌ می‌دهد که‌ جسد میرزا ابراهیم‌ در آستانة‌ بقعه‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شده‌ است‌. علاوه‌ بر اینها، آیینه‌ بندی‌ طاق‌ بالای‌ صندوق‌ نیز دارای‌ ارزش‌ هنری‌ است‌. هر چند که‌ در وسط‌ بنا صندوقی‌ نهاده‌ شده‌ اما خود قبر همچون‌ دیگر مقابر دوره ایلخانی‌، در سرداب‌ زیرین‌ بنا قرار دارد. در جانب‌ غربی‌ صحن‌ بقعه سید حمزه‌ مسجد عالی‌ و با شکوه‌ ظهیریه‌ قرار گرفته‌ است‌ که‌ مسجدی‌ است‌ مستطیل‌ شکل ‌بدون‌ ستون‌ به‌ ابعاد 20*8 متر دارای‌ یک‌ گنبد بزرگ‌ به‌ قطر هشت‌ متر در وسط و در طاق و دو گنبد کوچکتر در سمت شمال و جنوب و یک مخارجه به ابعاد 8*4 متر در جانب غربی و در شاه نشین 4*1 متر و یک شاه نشین 8*1 متر در جانب‌ شرق‌. در چهار سوی‌ گنبد بزرگ‌ چهار منفذ کوچک‌ جهت‌ روشنائی‌ و تهویة‌ مسجد تعبیه‌ شده‌ است‌. دو در کوچک‌ نیز از جانب‌ غربی‌ به‌ طور قرینه‌ به‌ دو مخزن‌ کوچک‌ باز می‌شود. دور تا دور مسجد از اره مرمری‌ خوش‌ رنگی‌ به‌ بلندی‌ 105 سانتی‌ متر دارد که‌ در قسمت‌ فوقانی‌ آنها آیاتی‌ با خط‌ ثلث ‌بسیار زیبا به‌ طور برجسته‌ نقر‌ شده‌ است‌. طاقهای‌ مرمرین‌ محراب‌ در ورودی‌ روبروی‌ محراب‌ و دو مخزن‌ کوچک‌ که‌ در بالا از آنها نام‌ برده‌ شد همه‌ مزین‌ به‌ نقش‌ ترنج ختائی‌، اسلیمی‌ و آیات‌ قرآنی‌ است‌. این‌ مسجد بیشتر به‌ مسجد «سید حمزه‌» دربین‌ مردم‌ معروفیت‌ دارد. سابقاً «قزللو مسجد» می‌گفتند و شاید علتش‌ مذهب‌ بودن‌ تمام‌ تزئینات‌ و کتیبه‌های‌ طاق‌ها، از اره‌ها و رواق‌ها بوده‌ است‌. بانی‌ این‌ مسجد و اضافات‌ آن‌ از قبیل‌ دارالشفاء و شبستان‌ و مدرس‌، ظهیرالدین‌ میرزا محمد ابراهیم‌ پسر صدرالدین‌ محمد، وزیر آذربایجان‌ بوده‌ که‌ بقعه‌ و مدرسة‌ سید حمزه‌ را تعمیر کرده‌ و مسجد مورد بحث‌ و متعلقات‌ و منضمات‌ آنرا به‌ سال‌ یک‌ هزار و هشتاد و هفت‌ هجری‌ قمری‌ احداث‌ و موقوفات‌ زیادی‌ برای‌ حفاظت‌ و نگهداری‌ و ادارة ‌امور مربوط‌ بدان‌ معین‌ کرده‌ است‌. این‌ موقوفات‌ به‌ نام‌ ظهیریه‌ معروفند. قرار گرفتن بقعه امامزاده سید حمزه بن موسی بن جعفر(ع) در کنار مقبرة الشعرا قداست و معنویت خاصی به این مکان تاریخی و فرهنگی بخشیده است. نمونه های حجاری ظریف باقی مانده از این بقعه نشاندهنده عظمت بنای اولیه است که نزد مردم تبریز از اعتبار و ارزش والایی برخوردار بوده و اعتقاد به عزت و برکت آن باعث شده است که تنی چند از عارفان و بزرگان بنا به وصیتشان در جوار آن دفن شوند. این مکان هم اکنون با اندکی بازسازی به زیارتگاه و معبد پر رفت و آمدی تبدیل شده است که زائران از نقاط مختلف استان و نقاط مختلف کشور به زیارت این سید جلیل القدر مشرف می شوند. بنای نخست این بقعه به روایت سنگ مرمر بالای سر در صحن در سال 714 هجری قمری احداث شده و صاحب مقبره که سید جلیل القدر به نام ابوالحسن حمزه بن حسن بن محمد می باشد با 16 واسطه نسبتش به امام موسی بن جعفر(ع) می رسد .

اطلاعات تکميلي

  • تصاویر تفریحی: تصاویر تفریحی
خواندن 1094 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 03 دی 1396 ساعت 12:07

ساز سفر پاسارگاد

وب سایت اطلاع رسانی گردشگری فکر سفر

کلیه حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به مجموعه ساز سفر پاسارگاد می باشد.